Gerrit Blaauw was echtgenoot, vader van vijf kinderen en lid van het Nederlandse verzet. In de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog bracht de hulp aan een geallieerde vliegenier zijn gezin in gevaar. Gerrit werd gearresteerd en later bij de Woeste Hoeve gefusilleerd.
Lees zijn verhaalBekijk de historische collectie
Portret geïdentificeerd door de gemeente Elburg. Fotograaf en datering onbekend.
In februari 1945 maakte een Spitfire van de RAF een noodlanding bij de Winterdijk op de Noord-Veluwe. Omwonenden hielpen de piloot uit Duitse handen te blijven. Een van de betrokkenen was de veertienjarige Henk Blaauw. Toen Henk werd vastgehouden, viel ook zijn vader Gerrit in Duitse handen.
Gerrit was al actief in het verzet. Hij maakte de bevrijding van Nederland niet meer mee. Zijn verhaal leeft voort in oorlogsdocumenten, krantenberichten, familieherinneringen en het werk van plaatselijke historici.
Gerrit Blaauw werd geboren op 6 mei 1907 in Oldebroek, als zoon van Hendrik Blaauw en Hendrikje Flier. Hij trouwde op 7 maart 1929 met Jannetje Fikse.
Zij kregen vijf kinderen: Hendrik (Henk), Dirkje, Batje, Gerritje en Johan. Gerrit werkte als chauffeur of busbestuurder voordat hij bij de distributiedienst in Elburg ging werken. Het gezin woonde in de omgeving van Doornspijk en Oosterwolde.
Na zijn dood moest Jannetje hun vijf kinderen alleen grootbrengen.
Tijdens de Duitse bezetting waren distributiebonnen en persoonsbewijzen onmisbaar voor onderduikers. Door zijn werk bij het distributiekantoor in Elburg had Gerrit toegang tot deze middelen. Volgens plaatselijke verslagen hielp hij onderduikers, bracht hij berichten over en verrichtte hij andere verzetsactiviteiten.
Een ondertekende verklaring van de burgemeester van Doornspijk van 31 oktober 1946 omschreef Gerrit als een ‘zeer actief’ lid van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS), groep Doornspijk, sectie ‘Old Putten’. Een naoorlogse geschiedenis van de LO verbindt hem ook met de Raad van Verzet (RvV).
Zijn betrokkenheid bij het verzet is goed gedocumenteerd; niet van iedere afzonderlijke actie zijn de details bekend.
Op 6 februari 1945maakte Spitfire TA837 van het 349e (Belgische) Squadron van de RAF na luchtafweervuur een noodlanding bij Oosterwolde.
De piloot was David Blair. Zijn benoemingsbericht bij de RAF verbindt zijn registratienummer als militair, 1514313, met officiersnummer 190913. In enkele latere Nederlandse bronnen wordt hij ‘Dick Blair’ genoemd; deze naamvariant is in het onderzoek behouden.
Plaatselijke bewoners hielpen Blair uit handen van de bezetter te blijven. Een aan hem toegeschreven verslag noemt een Engelssprekende jongen, een fiets, een schuilplaats en hulp van Nederlandse politiemannen. De jongen wordt daarin niet bij naam genoemd; latere plaatselijke geschiedschrijving verbindt Henk Blaauw met het vliegtuig en de uitrusting ervan.
Een uitvoerig terugblikartikel in de Elburger Courant van 27 februari 1970 beschrijft de landing bij Huize Morren en hoe Henk de piloot naar een werkhut bij de Waaskolk hielp. Het artikel noemt Aalberta van Hattem in verband met een fiets en vermeldt de politiemannen Van Heerde en Oolbekkink als helpers.
Deze details vormen waardevolle plaatselijke getuigenissen die jaren na de oorlog zijn vastgelegd. Het ontsnappingsverslag in de ik-vorm en het latere krantenartikel komen niet op alle data en locaties overeen. Die verschillen blijven daarom zichtbaar in het onderzoek.
Blair bereikte uiteindelijk in april 1945 de geallieerde troepen en keerde terug naar Groot-Brittannië.
De toen veertienjarige Henk werd verdacht vanwege voorwerpen die bij het vliegtuig hoorden, waaronder een parachute en een rubberboot. De verslagen verschillen over de precieze omstandigheden van zijn arrestatie.
Volgens plaatselijke geschiedschrijving benaderde Gerrit de Duitse autoriteiten in de hoop zijn zoon vrij te krijgen, maar werd hij zelf gearresteerd. Een naoorlogse LO-bron dateert Gerrits arrestatie op 13 februari 1945, op verdenking van hulp aan geallieerde piloten.
Volgens latere verslagen zat hij eerst in de Koning Willem III-kazerne in Apeldoorn en vervolgens in gevangenis De Kruisberg in Doetinchem. Een officiële vragenlijst uit 1954 bevestigt zijn gevangenschap in De Kruisberg, maar zijn celnummer en de exacte overplaatsingsdata zijn onbekend.
In de nacht van 6 op 7 maart 1945 werd bij de Woeste Hoeve tijdens een verzetsactie onverwacht de auto van de hoge nazi-functionaris Hanns Albin Rauter getroffen. Rauter overleefde, maar raakte zwaargewond.
De Duitse bezetter nam wraak met massa-executies op 8 maart 1945. Volgens herdenkingsonderzoek werden 117 mensen bij de Woeste Hoeve gefusilleerd, van in totaal 274 slachtoffers op verschillende locaties. Gerrit Blaauw, die toen al weken gevangen zat, was een van de mannen die daar werden gedood.
In de burgerlijke overlijdensakte staat als tijdstip van overlijden 9.00 uur Hij was 37 jaar oud. In de onderzochte bronnen is geen bewijs gevonden dat Gerrit bij de aanslag op Rauter betrokken was.
Wekenlang wist Gerrits gezin niet wat er met hem was gebeurd. De Elburger Courant van 15 mei 1945 meldde dat Jannetje bericht had gekregen dat het lichaam van haar man in een massagraf bij Beekbergen was gevonden.
Zijn lichaam was op Heidehof opgegraven en hij werd op 15 mei 1945 in Oosterwolde herbegraven. Het verslag van de begrafenis van 18 mei noemt onder meer de Schriftlezingen Romeinen 8:28–39 en 2 Timoteüs 4:6–8, evenals eerbetoon vanuit de gemeenschap.
Historicus Willem van Norel heeft gemeld dat verzetsman Gerrit Kanis het lichaam van Gerrit identificeerde. Het oorspronkelijke identificatiedocument is nog niet teruggevonden.
Familieberichten, grafdocumenten en correspondentie geven inzicht in de jaren na Gerrits dood. Zijn vrouw Jannetje en hun kinderen hielden de herinnering levend, terwijl historici en onderzoekers de betrokken personen en gebeurtenissen verder in kaart brachten.
In 2026 kwam een opmerkelijke latere verbinding aan het licht: historicus Willem van Norel vond een verwijzing naar een artikel in de Elburger Courant van 8 mei 1971. Daarin werd gemeld dat de vrouw van Blair in 1971 verzetshelper Hendrik Boeve bezocht en meer verhalen over haar man hoorde.
Het oorspronkelijke krantenartikel is voor deze website nog niet volledig onderzocht. Daarom worden de naam van de bezoekster en de precieze verhalen niet als vaststaande feiten gepresenteerd.
Bekijk de belangrijkste data, van Gerrits jeugd tot de gebeurtenissen van 1945 en latere onderzoeksontdekkingen.
Bekijk de tijdlijn →
Foto’s, originele documenten, krantenknipsels, kaarten en monumenten, met beschrijvingen en bronvermelding.
Bekijk de collectie →
Lees welke gegevens bevestigd zijn, waar bronnen uiteenlopen en welke archiefvragen nog openstaan.
Bronnen en vragen →